Bilim dünyasında bir ilk: Dünya çekirdeği Japonya’yı yerinden oynattı

Japonya’yı vuran Tohoku depremi, Pasifik Levhası’nın kuzey Japonya’yı taşıyan levhasının ani bir şekilde altına kayması sonucunda meydana gelen tarihin en güçlü sismik sarsıntılarından biri oldu. Uluslararası bir araştırma ekibi, Chicago Üniversitesi’nden sismolog Sunyoung Park liderliğinde, bu devasa depremin yarattığı sismik dalgaları inceledi. Yapılan araştırmada, sismik dalgaların yer mantosu ile sıvı dış çekirdek arasındaki sınıra kadar indiği belirlendi. “ScS” adı verilen bu güçlü makaslama dalgası, Japonya’nın gelişmiş yer gözlem ağı tarafından olağanüstü bir netlikle kaydedildi ve etkisi geleneksel sismometrelerin yanı sıra GPS istasyonlarında da görülebildi. Bu dalga, Japonya’ya ulaştığında bazı GPS istasyonlarının 5 ila 6 milimetre doğuya kaydığını ortaya koydu. Araştırmacılar, bu kalıcı kaymanın nedenini çekirdekten dönen sismik dalga ile ana depremin etkisiyle aşırı stres yüklenmiş levhaların kesişim noktasında meydana gelen “hafif omuz atma” olarak tanımladılar. Bu etki, Japonya’nın geniş bir kesimine aynı anda ve senkronize bir şekilde ulaşarak kilitli levha sınırlarında küçük çaplı bir kaymayı tetikledi. Araştırmacılar, bu fenomenin geniş bir alanda yayılması nedeniyle yeni bir yüzey sarsıntısı oluşturmadığını belirttiler. Ancak bu geniş alan kayması bütünsel olarak incelendiğinde, 7,5 büyüklüğündeki bir depreme eşdeğer enerji açığa çıkardığı hesaplandı. Journal of Geophysical Research: Solid Earth dergisinde yayımlanan bu çalışma, dünya çekirdeğinden yansıyan dalgaların tektonik levhalar üzerindeki etkilerini gösteren ilk kanıtı sunuyor. Araştırmacılar, bu mekanizmanın doğrulanması için gelecekteki büyük depremlerin benzer şekilde izlenmesi gerektiğini vurguluyorlar.